قومی که خاستگاهِ خویش را نمیداند · به قلمِ دبیرخانهٔ زرستان
پیشگفتار. این صفحه آزادهای است، و از همین روی پرسشِ خاستگاه را مهم نمیشمارد. در باختر آن را بسیار مهم میشمارند، و بندِ یکم میکوشد بگوید چرا.
یک. خاستگاه
کس نمیداند، و خودِ ایشان کمتر از همه.
کوتولگان آدرانال نگاه میدارند و میتوانند حسابِ خویش را بیگسست بدهند. تالداران به قرن میشمارند و به یاد دارند. دیوان مدّعیاند که سراسرِ قاره از آنِ ایشان بوده، و شاید دروغ نمیگویند. آدمیان را فرمانهایی است از چهارصد سال، و پشتِ آن گفتوگو.
و هر ملتی این تَرَک را به گونهای پر کرده است. کلیسای باختر میآموزد که آدمی را در جهان نهادند تا آن را به پایان برد — و از همینجا خویشتن را نخستینِ فرزندانِ آسمان میشمارد؛ ممالکِ خاوری میگویند از باختر آمدیم و در خاور نشستیم، و همین کار را امروز هم میکنند؛ و پاواسیان آدمی را یکی از چند گونه میشمارند و میدانند که اوکّل پیش از ایشان بودند، زیرا کشور را از همانها گرفتهاند.
ما چیزی سادهتر میگوییم: همهچیز از هرداد است، آدمی و جز آدمی. پس برتری را نه ما داریم و نه ایشان، و ادّعای باختر فخرفروشی است و دانش نیست.
و همانندیِ تنیِ اقوام با یکدیگر یگانه گواهی است که کسی در دست دارد، و به جایی راه میبرد که هیچیک از این آموزهها بدان راه نمیبرد.
دو. کجا
پس از دیوان، پراکندهترین قومِ جهان؛ و در گوناگونیِ نهادها نخستین، و با فاصله.
| آزاده | آزادگان؛ و هر چه میانِ ورا و پیود میگذرد از اینجا میگذرد |
| ورا | اسکانیان، تِتچیان، نورمانان، ایوانان و نوردان. خویشتن را میانهٔ جهان میپندارند و نقشههایشان همین را نشان میدهد |
| ممالکِ خاوری | و جنگی که تنها جنگِ این جهان است |
| پیود | وارکَوان، که ما را مْلِچها نمیخوانند، زیرا آن نام را باخترنشینان را میدهند |
| بردکان | کوچک، کهن، و تنها قومی که هر دو الفبا را میخواند |
سه. آنچه بهجایِ باقی دارند
نه چون کوتولگان نیرومند، نه چون تالداران چابک، نه چون دیوان سختجان؛ کوتاه میزیند؛ و در برابرِ اثیری زودتر از هر آفریدهای عقل از دست میدهند.
بهجایِ این سه چیز دارند: که بسیار میشوند، که ناخوشی را تاب میآورند، و لجاجتی که دفترهای خودشان آن را خویِ نژادی نام دادهاند. آدمی تشنه و تبدار و خونآلود راه میرود، و سه روز از آن مرز فراتر که هر جانورِ دیگر خفته بود، و تنها به این نگاه داشته میشود که وضعِ خویش را نمیپذیرد. حساب پس از آن میآید، و از آن روی که به تأخیر افتاده، سختتر.
چهار. آنچه آزاده در اینباره میداند و باختر نمیداند
نیاکانِ همهٔ این خویشاوندیِ زبانی یکی بودند — آزاده، پیود، بردکان و ورا، هر چهار — و با روانِ جایها سخن میگفتند. ما آن کار را در خود پذیرفتیم و پروانه دادیم؛ ورا آن را براندازید و امروز کسانی را میسوزاند که همان کار را میکنند.
پس آنچه باختر دربارهٔ خاستگاهِ آدمی نمیداند، تنها آغاز نیست. آنچه نمیداند این است که خودش از کجا آمده. نگاه کنید به آزاده §شش.
پنج. آنچه هنوز نوشته نشده
- بنیادگذارِ دین نامی ندارد، و او آدمی بود.
- خاندانِ ودرنه نامی ندارد.
- تُتهولیان یک ناماند و یک بازمانده، و در ورا.
صفحههای دیگر
Human (گزارشِ تِتچی) · دیوان · تالداران · آزاده · دیسیس · صفحهٔ اصلیِ دیسیس